Buurtvereniging "Aan de Maas" Geulle.

Natuurgebied aan de Maas.

Natuurgebied Geulle aan de Maas.


In gesprek met Hettie Meertens. Hettie is projectleider bij de stichting ARK Natuurontwikkeling, kortweg ARK.

ARK is vernoemd naar de ark van Noach, volgens het bijbelverhaal in Genesis het schip waarin Noach, zijn gezin en vele dieren met hen de zondvloed overleefden. Dus de ARK staat voor overleving van mens en natuur.

Als je op de site van de Ark (https://www.ark.eu/natuurontwikkeling) kijkt, zie je meteen waar het precies om gaat:

ARK verlegt grenzen voor wilde natuur met als resultaat robuuste natuurgebieden waar natuurlijke processen hun gang mogen gaan. Dat levert een grote rijkdom aan landschappen, planten en dieren op. Bovendien genereert die natuur inkomsten voor bijvoorbeeld recreatie, delfstoffenwinning en gezondheid. Vrij toegankelijke natuur is spannend én voorwaarde voor de betrokkenheid van mensen.

ARK is bij Geulle aan de Maas alleen actief in de eerste jaren na de ontgrinding, daarna gaat het gebied naar Staatsbosbeheer. In die beginperiode wordt het kale, ontgrinde gebied door ARK omgevormd tot natuurgebied.

Wat betekent dit nu voor Geulle aan de Maas?

Landschappelijk zal het hele gebied langs de Maas tussen Elsloo en Voulwames één groot natuurgebied worden. In dit natuurgebied zullen veel vergeten en zeldzame planten weer opbloeien, zoals de wilde marjolein (oregano), sleutelbloemen en vele andere. Dankzij de flora zal ook de fauna, de dierenwereld, opleven.  Zo zullen met de bloemen de bijen en vlinders terugkeren. Denk bijvoorbeeld aan de koninginnenpage. Het opkomende gras zal konijnen, hazen en reeën verleiden, terwijl zaadjes van planten vogels zoals putters aantrekken. Ook muisjes komen op deze ‘voorraadschuur’ af, en deze zijn op hun beurt de lievelingskost van torenvalken.  Veldleeuweriken gedijen eveneens goed in de nieuwe natuur; in de vegetatie kunnen ze veilig grondnesten maken en aan voedsel zoals rupsen, kevers en zaden is hier geen gebrek. Tenslotte kan het gebied een rustplaats worden tussen twee etappe’s van trekvogels als ooievaars en kraanvogels.

Daarnaast zijn er natuurlijk de Galloway’s, die hier uitgezet zijn om het plantendek een afwisselende structuur te geven. Hierover zo meteen iets meer.


Natuur genereert inkomsten voor recreatie staat er op de site van ARK. Ja, natuurlijk, het natuurgebied wordt wandelgebied en langs het natuurgebied zijn fietsroutes. De gezondheid van mensen profiteert uiteraard ook van de natuurontwikkeling, omdat bewegen in de natuur goed is voor lichaam en geest. Maar er is méér winst behaald langs de Maas. De grindindustrie heeft inkomsten gehad uit de afgraving. Tegelijk is het hoogwaterbeschermingsniveau door de afgraving toegenomen. 

ARK hecht veel belang aan het combineren van natuurontwikkeling  met andere behoeftes van mens en maatschappij. Dat vind je in alle werkzaamheden van ARK terug.

Het werk van ARK wordt gefinancierd door meerdere fondsen. De Postcodeloterij draagt ook een wezenlijk steentje bij.


Maar wat doet ARK nu precies om te zorgen dat dit natuurgebied tot ontwikkeling komt?

Het antwoord is simpel: De natuur vormt zichzelf. ARK zorgt in samenwerking met Staatsbosbeheer alleen voor de randvoorwaarden. Een belangrijk onderdeel van de randvoorwaarden is de aanwezigheid van ‘grote grazers’, de Galloway’s, die grazend en rondtrekkend  structuur aanbrengen in de vegetatie.

Galloway’s zijn van oorsprong Schotse runderen. Door hun begrazing zorgen ze voor een goed evenwicht in de natuur, ze voorkomen dichtgroei. Ze houden het natuurgebied wat je noemt half open. De aanwezigheid van kort gegraasde open plekken naast struikgewas, ruigte en bos is noodzakelijk  voor vele soorten planten en dieren.


De Galloway’s, kuddedieren

Om te voorkomen dat ze te veel wegvreten en dus het gebied te open maken, is de begrazingsdichtheid laag. Elk dier heeft een paar hectare natuur tot zijn beschikking. Daarmee kunnen ze zonder bijgevoerd te worden een jaar rondkomen; en dan blijft er nog genoeg voedsel over voor andere wilde dieren. In de zomer is het voedsel aanbod het hoogst. De dieren eten zich lekker rond. In de winter is het aanbod minder, maar dan kunnen ze hun in de zomer opgebouwde voorraad vet aanspreken.  Het kan geen kwaad als de grazers aan het eind van de winter weinig voedsel hebben. Ze zetten dan de stofwisseling op een laag pitje. De nabijheid van kuddegenoten is dan extra belangrijk voor ze. Dat geeft hun veiligheid en rust. Als ze niets te vreten hebben gaan ze – kuddedieren als het zijn – dus wel wat met elkaar babbelen. Net vrouwen, toch?

Anders gezegd: ze kunnen beter tegen vasten dan tegen het verstoren van hun groep.

Alleen in hele extreme situaties (zeer lange, koude, natte winters) moeten de Galloway’s bijgevoerd worden.

Overigens, het toezicht op de runderen is  de verantwoordelijkheid van Stichting Free Nature (webadres zie onder). ARK en Staatsbosbeheer hebben deze organisatie, die gespecialiseerd is in natuurlijk kuddebeheer, ingehuurd.

Andere dieren die vaak voor begrazing worden ingezet zijn de Konik Paarden, een Pools paardenras. (Konik betekent in het Pools paardje)


Nog even een paar Galloway-vriendelijke tips voor als u gaat wandelen in dit prachtige natuurgebied:

Hou afstand en ga ze zeker niet aaien.

Als u langs de beesten wilt, doe dan rustig en neem enige afstand (je merkt aan de dieren hoe groot de afstand moet zijn)

Voer de beesten niet, en laat geen plastic of ander afval achter in het gebied.

En ……  honden altijd aan de lijn.


Lekker hè zo’n “hapje Geulle aan de Maas”

Nog even iets over als de Maas wat opdringerig wordt.

Zodra het water zich terugtrekt, herstelt de natuur vanzelf, tenzij er heel extreme factoren een rol spelen zoals veel water en daarop lang strenge vorst. Wellicht dat dan de beheerder weer even moet bijsturen. Voor de Galloway’s betekent hoog water samen een droog plekje zoeken. Samen weet u nog wel, niets te vreten dan maar keuvelen en gezellig bij elkaar zijn. Ook hier: alleen bij extreme omstandigheden zijn er maatregelen nodig, bijvoorbeeld bijvoeren of tijdelijk elders logeren.


Er wordt naar gestreefd om in de toekomst alle aan de Maas gelegen natuurgebieden met elkaar in verbinding te brengen, dus Geulle, Voulwames, Borgharen, Itteren en zelfs Belgische natuurgebieden aan de Maas.


Voor alle duidelijkheid nog het volgende:

Het natuurgebied in Geulle is nog niet ‘klaar’. De natuur is volop in ontwikkeling. Na al dat graafwerk reageren de planten onstuimig. Het duurt nog wel een paar jaartjes voor de begroeiing echt mooi geboetseerd is door de begrazing. Om eerlijk te zijn: die ontwikkeling houdt nooit op, de natuur verandert voortdurend. Gelukkig maar.

Maar “wat wonen jullie in een prachtig stukje Nederland aan de Maas”, laat Hettie zich tenslotte ontvallen.

Helemaal mee eens.

Hettie bedankt voor al je informatie.



Tenslotte nog een paar informatieve sites op internet

https://www.ark.eu/natuurontwikkeling

www.freenature.eu

www.dwaalfilm.eu

www.rivierparkmaasvallei.eu (raakvlakken natuur en recreatie; zie ook witte zuil bij de afrit naar de kanaalbrug vanaf Elsloo)




Tot een volgende keer

Math Muris

murisgeulle@gmail.com